2% ግብሪ ዳያስፖራ ኤርትራ፡ እንታይነትን ኣገባብ ኣከፋፍላን

ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ዜጋታት፣ ምስ ሃገሮም ዘለዎም ምትእስሳር ካብ ዘርእዩሉ ሓደ መንገዲ፣ ነቲ ብመንግስቲ ዝተወሰነ ናይ 2% ግብሪ ዳያስፖራ ብምኽፋል እዩ። እዚ ግብሪ እዚ ኣብ 1990ታት ዝጀመረ ኮይኑ፣ ክሳብ ሕጂ ብዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ይኽፈል ኣሎ። እዚ ጽሑፍ እዚ ብዛዕባ 2% ግብሪ ዳያስፖራ፣ ስለምንታይ ከምዝኽፈልን ከመይ ጌርካ ከምዝኽፈልን ዝርዝራዊ ሓበሬታ ይህብ። ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝነብር ዝኾነ ኤርትራዊ ንመንግስታዊ ኣገልግሎታት ንምርካብ ነዚ ግብሪ እዚ ምኽፋል ከም ቅድመ-ኩነት ይሕተት እዩ።

2% ግብሪ ዳያስፖራ እንታይ እዩ?

ግብሪ ዳያስፖራ ወይ "ናይ 2 ሚእታዊት ግብሪ" ተባሂሉ ዝጽዋዕ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዝነብሩ ዜጋታቱ ዘውጽኦ ናይ ግብሪ ሕጊ እዩ። ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ወይ ትውልደ ኤርትራዊ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ኮይኑ ዘእትዎ እቶት (Net Income) 2% ንመንግስቲ ኤርትራ ክኸፍል ትጽቢት ይግበር። እዚ ኣታዊ እዚ ንደገፍ ልምዓታዊ ፕሮጀክትታትን ንመንግስታዊ ኣገልግሎታትን ከምዝውዕል መንግስቲ ኤርትራ ይገልጽ። ኣብ ርእሲ እዚ ድማ፣ እዚ ግብሪ ንኹሉ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ዜጋ ብዘይ ኣፈላላይ ዝምልከት ኮይኑ፣ ንተመሃሮን ስራሕ ንዘይብሎምን ፍሉይ ናይ ግብሪ ምሕረት ክግበረሎም ይኽእል እዩ።

ስለምንታይ እዩ ዝኽፈል?

እዚ ግብሪ እዚ ብዙሕ ዕላማታት ኣለዎ። ገለ ካብቶም ቀንዲ ምኽንያታት፡

• ሃገራዊ ልምዓት፡ መንግስቲ ነዚ ኣታዊ ንመሰረተ ልምዓት፣ ትምህርቲ፣ ክንክን ጥዕናን ካልኦት ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ንምህናጽ ይጥቀመሉ።
• ቆንሱላዊ ኣገልግሎት ንምርካብ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ክገሹ፣ ፓስፖርት ከውጽኡ ወይ ከሐድሱ፣ መሬት ክዕድጉ፣ ወይ ካልእ ናይ መንግስቲ ኣገልግሎታት ክረኽቡ ምስ ዝደልዩ፣ እዚ ናይ 2% ግብሪ ከምዝኸፈሉ ዘረጋግጽ መረዳእታ (Clearance) ክህልዎም ይግደዱ።
• መንነታዊ ምትእስሳር፡ ብዙሓት ዜጋታት ነዚ ግብሪ ምኽፋል ከም ሓደ ናይ ዜግነት ግቡእን ምስ ሃገሮም ዘለዎም ርክብ መርኣያን ገይሮም ይወስድዎ።

ከመይ ጌርካ ይኽፈል?

ኣገባብ ኣከፋፍላ 2% ግብሪ ዳያስፖራ፣ ከከም እትነብረሉ ሃገር ክፈላለ ይኽእል እዩ። ብሓፈሻ ግና ነዞም ዝስዕቡ መስርሓት ይኽተል፡

1. ቆንሱላዊ ቤት ጽሕፈት ምርካብ፡ ኣብታ እትነብረላ ሃገር ወይ ኣብ ቀረባኻ ዝርከብ ኤምባሲ ወይ ቆንሱላዊ ቤት ጽሕፈት ኤርትራ ምውካስ።
2. ቅጥዒ ምምላእ፡ ናይ እቶት መግለጺ ቅጥዒ (Income Declaration Form) ክትመልእ ትሕተት። ኣብዚ ቅጥዒ እዚ፣ ዓመታዊ ኣታዊኻ ክንደይ ከምዝኾነ ትገልጽ።
3. መረዳእታ ምቕራብ፡ ናይ ስራሕካ ወረቐት፣ ናይ ባንክ መግለጺ (Bank Statement) ወይ ካብ ቤት ስራሕካ ዝተዋህበካ ናይ መሃያ መረዳእታ (Payslip) ከተቕርብ ትሕተት። ነዚ ብምርኣይ ድማ ቆንሱላዊ ቤት ጽሕፈት ክንደይ ክትከፍል ከምዘለካ ይውስን።
4. ክፍሊት ምፍጻም፡ ክፍሊት ብመንገዲ ባንክ፣ ብቼክ ወይ ድማ ብጥረ ገንዘብ (ከከም ሕጊ ናይታ ሃገር) ኣብ ቆንሱላዊ ቤት ጽሕፈት ክፍጸም ይኽእል። ድሕሪ ክፍሊት፣ "ናይ ግብሪ መኽፈሊ ፎርም" (Clearance) ይወሃበካ፣ እዚ ድማ ንዝኾነ መንግስታዊ ኣገልግሎት ኣብ እትደልየሉ እዋን ይጠቕመካ።

ሕጋዊ መዳያትን ተቓውሞታትን

እዚ ግብሪ እዚ ኣብ ገለ ሃገራት ኣካታዒ ኮይኑ ይርከብ። ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ገለ ሃገራት ኤውሮጳን ነዚ ኣገባብ ኣከፋፍላ ብፍላይ ብግዲ ወይ ብዘይ ፍቓድ ይእከብ ኣሎ ብዝብል ክነቕፍዎ ጸኒሖም እዮም። ብሰንኪ እዚ ድማ፣ ኣብ ገለ ሃገራት ነዚ ግብሪ እዚ ምእካብ ተኣጊዱ ወይ ቁጽጽር ተገይሩሉ ኣሎ። ስለዚ፣ ነዚ ግብሪ ቅድሚ ምኽፋልካ፣ ኣብታ እትነብረላ ሃገር ዘሎ ሕግታት ከተረጋግጽ ኣገዳሲ እዩ። (መዘኻኸሪ፡ እዚ ጽሑፍ እዚ ሕጋዊ ምኽሪ ኣይኮነን። እቲ ሓበሬታ ንመወከሲ ጥራይ ዝተዳለወ እዩ።)

መደምደምታ

ናይ 2% ግብሪ ዳያስፖራ ኤርትራ፣ ንብዙሓት ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ። እዚ ክፍሊት እዚ፣ ምስ መንግስታዊ ኣገልግሎታት ብቐጥታ ዝተኣሳሰር ብምዃኑ፣ ብዙሓት ዜጋታት ንምኽፋሉ ይግደዱ። ኣብ ርእሲ እዚ፣ ግብሪ ዳያስፖራ ምኽፋል ንውልቃዊ ጉዳያትካ ኣብ ኤርትራ (ከም ውርሻ፣ ገዛ ምዕዳግ፣ ወይ ንግዲ ምጅማር) ንምስላጥ ኣገዳሲ እዩ። ብዛዕባ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ገንዘብ ንምልኣኽ ዝያዳ ሓበሬታ እንተደሊኹም፣ ኣብ መርበብ ሓበሬታና ዝተፈላለዩ ጽሑፋት ከተንብቡ ትኽእሉ ኢኹም።